2 MIN READ

रोगप्रतिकारक शक्ती हि रोगप्रतिकारक यंत्रणा याचा एकत्रित अभ्यास करणे हि होय. जसे वय वाढेल तसे रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होत जाते. म्हणजेच इम्मुनिटी सिस्टिम कमकुवत होते.

 हे अगदी  अलीकडे लक्ष्यात आले आहे. रोगांना प्रतिबंध करण्यासाठी मूलभूत अवयव म्हणून इम्यून सिस्टम काम करते. अलिकडेच, सरासरी आयुर्मान वाढल्यमुळे, वय वाढेल तसे रोगप्रतिकारक शक्ती कशी काम करते याचा अभ्यास व संशोधनाने लक्ष्य वेधून घेतले आहे.

वय वाढेल तसे दोन मुख्य कारणांमुळे रोगप्रतिकारक शक्ती मध्ये बदल होतात आणि अनेक रोगप्रतिकारक शक्तीचे विकार उद्भवतात:

  1. स्वयंप्रतिकारशक्ती [त्यांच्या स्वत:च्या उतींविरूद्ध प्रतिपिंडे रोखण्यासाठी शरीराची प्रवृत्ती] – शरीर स्वतःच असे काही प्रतिपिंडे तयार करते कि ते रोगप्रतिकारक शक्ती म्हणून काम करते.
  2. संसर्ग रोगांची शक्यता वाढते- वय वाढेल तसे  रोगप्रतिकारक शक्तीमध्ये घट येते. वृद्धां मध्ये देखील दीर्घकाळापर्यंत आजारी राहण्याने रोगप्रतिकारक शक्तीमध्ये  गुंतागुंत होते.

** वय वाढेल तसे   रोगप्रतिकारक शक्तीमध्ये बदल- वय वाढले कि चयापचयाची क्रिया मंदावते व त्याचा परिणाम रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होण्याकडे होतो.

टीसेल्स, बीसेल्स [T-cells, B-cells] . सारख्या रोगप्रतिकारक  पेशींच्या बचावात्मक कामात  घट येते. वयानुसार  इम्यून सिस्टम [immune system] normal cell antigen आणि  foreign antigens यांमध्ये  फरक करण्यास अपयशी ठरते ज्यामुळे SLE, संधिवात, इत्यादीसारख्या रोगप्रतिकारक रोगांमध्ये वाढ होते.

रोगप्रतिकारक प्रणालीचे [immune system] वयानुसार होणारे परिणाम  परिणाम-

  1.  स्वयंप्रतिरक्षा [autoimmunity] रोगप्रतिकारक शक्ती स्वत: प्रतिजातींना परदेशी म्हणून ओळखते आणि स्वत: च्या विरूद्ध प्रतिपिंडे [self-tissues] तयार करते, ज्यामुळे [foreign-antigens] चा नाश होतो. स्नायू, संधिवात, ankylosing spondylitis सारखे आजार वृद्धापकाळात immunity system कमकुवत झाल्याने होऊ शकतात. 
  2. कर्करोग कर्करोगाच्या पेशी सुरवातीलाच रोगप्रतिकारक शक्तीच्या पेशींनी ओळखले जातात आणि त्या जवळच्या पेशी वर [nearby tissue] आक्रमण करण्यास सुरवात करण्यापूर्वीच ठार मारले जाते. परिणामी कर्करोगाच्या पेशी वाढीस लागत नाहीत. वृद्धापकाळात रोगप्रतिकारक शक्तीच्या पेशींनी ओळखण्याचे काम मंदावते परिणामी वृद्धांमध्ये कर्करोगाचा प्रादुर्भाव वाढतो.
  3. संक्रमण [infections] रोगप्रतिकारक शक्ती कमी झाल्यामुळे इन्फेकशन्स म्हणजेच संसर्गजन्य रोगाचा प्रादुर्भाव वाढतो. संसर्ग झालेले अवयव ओळखण्यास उशीर होतो. परिणामी सर्दीसारखे आजार बरा होण्यास पण वेळ लागतो

वृद्धत्वकाळामध्ये रोगप्रतिकारक शक्ती [immune deficiency] कमी होण्याची काही कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:

    • कुपोषण
    • मधुमेह, लठ्ठपणा इत्यादी
    • COPD सारख्या पूर्वीचा आजार
    • Poly-Pharmacy [ वृद्ध व्यक्तीना अनेक औषधे सुरु असतील तर ]
    • ताण
    • एचआयव्ही आणि इतर संक्रमण

Ask a question regarding रोगप्रतिकारक यंत्रणा

An account for you will be created and a confirmation link will be sent to you with the password.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here