2 MIN READ

इतर रोगांच्या अनुपस्थितीत वाढते वय हा हृदयविकार उद्भावण्यासाठीचा एक मोठा घटक आहे. वय वाढते तेव्हा हृदयरोगाचा धोका फार स्पष्टपणे ओळखु येत नाही. पण वय वाढते तेव्हा एखाद्या व्यक्तीला “हायपरटेन्शन”, “डिस्लीपिडेमिया (bad लिपिड्स, उच्च कोलेस्टेरॉल) आणि मधुमेह यासारख्या इतर आजारांमुळे हृदयावरचा ताण आणि क्षति वाढते, जे राहणीमानावर अवलंबून असणारे आजार आहेत. याशिवाय, धुम्रपान सारख्या सवयी, अति प्रमाणात मद्यपान हे दीर्घकाळ चालू ठेवल्यास हृदयावर विपरीत परिणाम करू शकते.

रक्त वाहिन्यांवर प्रभाव
रक्तवाहिन्या तीन थर किंवा ट्युनिक्सपासून बनलेली असतात:
1.ट्यूनिका intima (endothelial पेशींपासून तयार केलेले, आंतरिक भाग)
2.ट्यूनिका media (स्नायूचा थर बनवलेल्या, मध्यभागी)
3.ट्यूनिका adventitia (बाह्यतम, लवचिक टिशू)
सर्व तीन स्तरांमध्ये वयानुसार बदल होतात आणि शेवटचा परिणाम असा आहे की रक्तवाहिन्या कठोर होतात आणि हृदयाला मोठ्या प्रमाणावर फोर्स वापरावा लागतो जेणेकरून रक्त आवश्यक प्रमाणात वितरीत केले जाईल. हे hypertension चे मूळ कारण आहे.

१. एन्डोथेलियम: लहान ते मध्यमवयीन व्यक्तींमध्ये एन्डोथेलियम वेगवेगळ्या नियामक पदार्थांचे (जसे प्रोस्टेसेक्लिन, नायट्रिक ऑक्साईड, वाढीचे घटक, अँटी ऍसिझेशन घटक) secretion करते जे हृदयावरील पंपिंग लोड कमी करते. एंडोथेलियमच्या वाढत्या वयाबरोबर या पदार्थांचे प्रमाण कमी होते. परिणामी रक्तवाहिन्या अभिस्तारण dilate) पावत नाहीत किंवा choke होतात आणि दोन्ही परिस्थितींमध्ये हृदयाला रक्ताभिसरण करणे कठीण होते.
२. स्नायू लेयर: वयाबरोबर स्नायूचा थर हळूहळू रेशेच्या ऊती (fibrous tissue) मुळे बदलला जातो त्यामुळे तिथल्या भिंतीचा टोन नॉन-युनिफॉर्म बनतो.
३. बाह्य कोठ: वयानुसार elastic tissue देखील तंतुमय पेशीद्वारे बदलले जाते. ह्या वाहिन्या कठोर होतात आणि त्यांना स्ट्रेच करणे अवघड होते. या कठोर धमन्यांमधून रक्त पंप करने वाढत्या वयात हृदयावर अतिरिक्त भार देऊन जाते.
४. हृदयावर प्रभाव: डोळ्यांनी आपल्याला हृदयावरचे fat चा थर दिसु शकतो. हृदयाचे कॅलिसिफिकेशन (कॅल्शियम ग्लायकोकॉलेटचा थर साचणे) हा एक सामान्य बदल आहे. हृदयाच्या चार कक्षांमध्ये 2 atria (प्राप्त कक्ष) आणि 2 वेंट्रिकल्स (पंपिंग चेंबर) बनलेले असतात. अॅट्रिया dilate होतात पण वेनट्रिकल्स नाही. हा एक गोंधळ ठरतो. हृदयाला त्याच्या अभिसरण क्षमतेपेक्षा अधिक रक्त प्राप्त होते. ह्यामुळे नंतर कन्जेस्टिव्ह कार्डियाक failure होऊ शकते.

पेशी पातळीवर काही बदल होतात जे सुमारे ६० वर्षांनंतर स्पष्ट होतात. उदाहरणार्थ, गती निर्माण करणाऱ्या पेशी ज्याने हृदयाची लय सेट केली जाते, त्यांच्या संख्येत घट होते. यामुळे हृदयामध्ये लय बिघडू शकतो ज्यामुळे एरिथिमिया होतो.
हृदयाच्या पेशींची संख्या देखील कमी होते आणि एकदा लोप पावल्यावर पुनर्जन्म होत नाही; स्त्रियांच्या तुलनेत पुरुषांचे नुकसान जास्त आहे. त्यांचे स्थान तंतुमय ऊतकांद्वारे (fibrous tissues) घेतले जाते जे केवळ जागा घेते आणि कोणतेही पंपिंग कार्य करीत नाही.

५. ह्रदयात विश्रांतीः जेव्हा एखादी व्यक्ती झोपी जात असते तेव्हा हृदयाचा पल्स रेट त्याच्या जागेपणीच्या पल्स रेट पेक्षा कमी असतो. याचा अर्थ असा होतो की जेव्हा निरोगी तरुण झोपलेल्या स्थितीपासून बसतो किंवा उभे राहतो तेव्हा हृदयाचा पल्स रेट वाढतो. जर असे झाले नाही तर गुरुत्वाकर्षणामुळे रक्त पायाकडे खेचले जाते आणि त्या व्यक्तीला त्रास होतो. अज्ञात कारणांमुळे ही यंत्रणा प्रौढांमध्ये अयशस्वी असल्याचे दिसते.
हृदयात योग्य प्रमाणात रक्त भरणे वयाने प्रभावित होते. रक्तवाहिन्यांमध्ये होणारे बदल हे हृदयात देखील होतात आणि हृदय ही stiff होत जाते. रक्त स्विकारण्यासाठी हृदय अभिस्तरण पावत नाही. अयोग्य भरणा केल्यामुळे अपूर्ण पंपिंग होते.
अॅट्रिया व्हेंट्रिकलपेक्षा जास्त प्रमाणात अभिस्तरण पावतात, म्हणून अॅट्रिअल फ्रिब्रिलेशनची शक्यता असते. ज्यामध्ये atria केवळ क्विव्हर होतात आणि प्रत्यक्षात पंप करत नाही. रक्त arteries मध्ये राहते आणि क्लॉट तयार होतात. हे क्लॉट सिस्टीमिक सर्किट्समध्ये पसरतात ज्यामुळे स्ट्रोक किंवा हातापायाला गेन्ग्रिंग सारखे थ्रोम्म्बेबोलिझम इव्हेंट्स होतात.
६. व्यायामातील हृदय: व्यायामादरम्यान रक्त आणि श्वसनाचा रेट वाढतो कारण रक्ताभिसरणाची गरज वाढलेली असते. वृद्ध व्यक्तीमध्ये रक्ताभिसाराची कमाल पातळी ही त्याच व्यक्तीच्या तरुणपणपेक्षा कमी होते. हृदयावर ओव्हरवर्क सुरू होते जेव्हा आपण अचानक व्यायाम किंवा exertion करतो. अश्या परिस्थितीत छातीत वेदना होऊ शकतात. म्हणूनच नियमित व्यायामाची शिफारस केली जाते की वयाशी संबंधित घट कमी करण्यासाठी काही मार्जिन ठेवले जाऊ शकते.

Ask a question regarding हृदय आणि आर्टरीज यांचे वयानुरूप बदल

An account for you will be created and a confirmation link will be sent to you with the password.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here